Bare_lerenkijkenonderwater

Leren kijken onder water

Om langdurig te kijken onder water heb je een duikbril en een snorkel of duikmasker nodig. Om zuiver te kunnen kijken onder water in organisaties geldt in wezen hetzelfde.

Je zult eerst zelf je snorkel moeten vinden voordat je in staat bent om helder te kijken. Zonder deze voorbereidingen wordt je blik troebel en wordt je vermogen om te kijken minder door gebrek aan uithoudingsvermogen, lucht.

De rol van adviseurs binnen een organisatie, of dit nu op het gebied van veiligheid, HR, communicatie of kwaliteit is, verandert. We zijn immers steeds meer bezig met onderzoeken en begeleiden van dat wat de organisatie doet uitblinken. Bezig met hoe we flexibel en gezond kunnen blijven in een wereld die een steeds hoger tempo lijkt te krijgen.

Adviseurs binnen een organisatie moeten steeds meer oog en gevoel krijgen voor subtiliteiten en symptomen. Wat wordt niet gezegd maar wel gevoeld? Waarom wordt er ja gezegd en nee gedaan?

Een spreekwoordelijke snorkel om dit werk goed te kunnen doen en ervoor zorg te dragen dat je niet verzuipt, is bijvoorbeeld systemisch inzicht. Jezelf in staat stellen om uit te zoomen en het grote geheel te bekijken. De symptomen te herkennen van kwetsingen en trauma’s in de organisatie, ofwel van het systeem. Je eigen rol en positie hierin kunnen zien en duiden. Jezelf in de gelegenheid te stellen om af en toe boven water te komen, schone lucht in te ademen en afstand te nemen.

Ik ben bezig met het lezen van een boek, Trauma in Organisaties door Philippe Bailleur. Een aanrader om kennis te maken met systemisch kijken naar trauma en kwetsing en de gevolgen hiervan voor organisaties en de mensen die de organisatie vormen. De laatste decennia worden bedrijven (en samenlevingen) hoe langer hoe meer geleid door financieel geschoolde managers. Cijfers, voorspelbaarheid en controle zijn steeds belangrijker geworden. Zo lang de cijfers goed zijn, hebben we niets te vrezen. Dit maakt dat veel organisaties worden aangestuurd als machines in plaats van samenwerkingsverbanden van mensen. De wens tot het vergroten van de controle en voorspelbaarheid van de machine, maakt dat er steeds minder ruimte is voor de onvoorspelbare kwetsbaarheid van mens zijn. De gefragmenteerde blik Human Doing in plaats van de holistische Human Being.

Bailleur zegt in zijn boek het volgende over systeemtrauma.

“Het ontstaat door een (reeks) gebeurtenis(sen) of door aanhoudende omstandigheden die een overweldigend effect hebben op een groep, familie, organisatie en/of gemeenschap ten koste van het vermogen om gebalanceerd te blijven functioneren op fysiek, mentaal en/of spiritueel vlak”.

Een hele mond vol maar een prachtige definitie van wat er gebeurt op het moment dat zich impactvolle gebeurtenissen voordoen die onvoldoende aandacht krijgen. Zodat het doordraaien van de machine, de organisatie, prevaleert boven de kwetsbaarheid van de mens. De symptomen hiervan zoals de vele burn-outs en toename van andere psychische klachten en gevoelens van vervreemding, maken dat we als adviseurs een andere rol kunnen pakken.

De waarde van de adviseur, is de weloverwogen aandacht voor het mens-zijn binnen organisaties. Het bekijken van de organisatie als samenwerkingsverband in plaats van een verzameling van problemen die moet worden opgelost. Door onszelf te helen en hiermee te kunnen uitreiken naar het mens-zijn binnen organisaties. Door oog te hebben voor het collectief en het individu hierbinnen. Uitzoomen. Duikbril klaren en opzetten, zorgen dat je zelf voldoende lucht hebt en onderduiken in het systeem van de organisatie.